برخی کشورها بر اساس «محل تولد» تابعیت اعطا میکنند؛ سیستمی که در حقوق بینالملل با عنوان Jus Soli شناخته میشود. در این نظام، خاک کشور مبنای اعطای شهروندی است، نه تابعیت والدین.
اما آیا این قانون در همه کشورها یکسان اجرا میشود؟
آیا صرف ورود با ویزای توریستی کافی است؟
و آیا تولد فرزند میتواند مسیر اقامت والدین را تغییر دهد؟
در این مقاله، سیستم تابعیت از طریق خاک بهصورت دقیق، حقوقی و کاربردی بررسی میشود.
تابعیت چیست و چه تفاوتی با اقامت و ویزا دارد؟
تابعیت یک رابطه حقوقی دائمی میان فرد و یک دولت است. این رابطه تعیین میکند فرد چه حقوقی دارد، چه تعهداتی دارد و دولت تا چه حد موظف به حمایت سیاسی و قانونی از اوست.
بسیاری از افراد تصور میکنند با گرفتن ویزا یا حتی اقامت موقت، به نوعی تابع آن کشور شدهاند؛ در حالی که تابعیت با ویزا و اقامت کاملاً متفاوت است.
ویزا فقط اجازه ورود است.
اقامت اجازه زندگی است.
اما پاسپورت و تابعیت یعنی شهروندی کامل.
یکی از رایجترین سؤالات در حوزه مهاجرت و حتی برنامهریزی برای یک «تعطیلات رویایی» این است:
آیا میتوان با تولد فرزند در یک کشور خارجی، پاسپورت آن کشور را دریافت کرد؟
پاسخ به این سؤال وابسته به سیستم تابعیتی کشور مقصد است
خاک (Jus Soli) چیست؟
در سیستم تابعیت از طریق خاک، محل تولد کودک مبنای اعطای تابعیت است، نه تابعیت والدین.
یعنی اگر کودکی در قلمرو یک کشور (زمین، هوا یا آبهای سرزمینی) متولد شود، ممکن است تابعیت آن کشور را دریافت کند؛ حتی اگر پدر و مادر او تبعه آن کشور نباشند.
اما نکته کلیدی همین «ممکن است» است؛ چون قانون هر کشور متفاوت است
انواع تابعیت خاک
در این سیستم:
• تولد در خاک کشور = تابعیت خودکار
• وضعیت اقامتی والدین (ویزای توریستی، دانشجویی، اقامت موقت) اهمیتی ندارد
• کودک از بدو تولد شهروند محسوب میشود
این مدل محدود است و عمدتاً در قاره آمریکا دیده میشود.
کشورهای شاخص با سیستم خاک مطلق :
ایالات متحده آمریکا
کانادا
مکزیک
برزیل
آرژانتین
در این کشورها حتی اگر والدین با ویزای توریستی برای سفر یا تعطیلات وارد شده باشند، تولد کودک میتواند منجر به دریافت پاسپورت برای فرزند شود.
اما یک واقعیت مهم:
تابعیت کودک هیچ حق خودکار اقامت یا پاسپورت برای والدین ایجاد نمیکند
تابعیت خاک مشروط
در بسیاری از کشورهای اروپایی، تولد به تنهایی برای دریافت تابعیت کافی نیست.
کشورهایی مانند:
• آلمان
• فرانسه
• اسپانیا
• بریتانیا
در این کشورها معمولاً یکی از شرایط زیر لازم است:
• اقامت قانونی یکی از والدین
• چند سال زندگی مستمر در کشور
• جلوگیری از بیتابعیتی کودک
اگر والدین صرفاً با ویزا وارد شده باشند، معمولاً فقط گواهی تولد صادر میشود، نه تابعیت و نه پاسپورت.
آیا تولد فرزند راهی برای مهاجرت سریع است؟
خیر.
در اغلب پروندههای مهاجرتی، تولد فرزند ممکن است در آینده مسیر اقامت والدین را کمی سادهتر کند، اما:
• خودکار نیست
• سریع نیست
• تضمینشده هم نیست
قبل از هر تصمیم پرهزینه مهاجرتی، باید قوانین تابعیت کشور مقصد بهصورت دقیق بررسی شود.
نظر کاربران